Omgivelsesdesign handlar om korleis grafisk design fungerer i den fysiske verda rundt oss. Det femner om alt frå skilt på busshaldeplassar og veggmåleri i bysentrum til profileringa av eit kjøpesenter eller ein skole. Når du utforskar omgivelsesdesign i nærmiljøet ditt, lærer du å sjå korleis design formar opplevinga vår av stader og hjelper oss å orientere oss, forstå kvar vi er, og kjenne oss velkomne eller åtvara.
Omgivelsesdesign er grafisk design som er integrert i fysiske rom og steder, som skilt, vegggrafikk, orienteringssystem og profil på bygningar. Det kommuniserer informasjon, identitet og stemning til folk som oppheld seg i eller beveger seg gjennom eit nærmiljø.
Omgivelsesdesign, også kalla environmental design eller EGD (environmental graphic design), er ein disiplin der grafisk design møter arkitektur og fysisk rom. Det handlar om å planlegge og utforme visuelle element som er ein del av eit bestemt stad eller miljø.
Eksempel på omgivelsesdesign finn vi overalt: rutetavler og informasjonsskilt på ein togstasjon, logoen til ein skole malt på fasaden, fargekoding av etasjar i eit sjukehus, og vegggrafikk i ein kulturhall. Alt dette er designa for å kommunisere noko til dei som oppheld seg der.
Omgivelsesdesign er viktig fordi det påverkar korleis folk opplever eit stad. Godt design gjer det enkelt å finne fram, skapar gjenkjenning og kan styrkje kjensla av identitet og tilhøyrsle i eit nærmiljø. Dårleg design kan forvirre, ekskludere eller sende feil signal.
Det første steget er observasjon. Ta ein tur i nærmiljøet ditt med opne augo og legg merke til all grafikk som er ein del av dei fysiske omgivnadane. Fotografer skilt, logotypar på bygningar, informasjonstavler, veggmåleri, golv- og vegggrafikk, og merking av gangvegar eller sykkelstiar.
Det andre steget er analyse. Still spørsmål til det du har funne: Kva skal dette kommunisere? Kven er mottakaren? Fungerer det, og kvifor eller kvifor ikkje? Tenkjer du over typografi, fargar, symbol og plassering i rommet.
Det tredje steget er å dokumentere og samanlikne. Sjå på omgivelsesdesign i fleire ulike nærmiljø, til dømes ein skole, ein butikkgate, ein park og eit idrettsanlegg. Kva er likt, og kva er ulikt? Korleis speglar designet stadene sin funksjon og identitet?
Det fjerde steget er å bruke innsikta i eige arbeid. Basert på det du har observert og analysert, kan du skissere forslag til omgivelsesdesign for eit konkret stad i nærmiljøet ditt, med grunngjeving for vala du gjer.
Ein vanleg feil er å behandle omgivelsesdesign som vanleg flatedesign. Det er ikkje nok å lage ein fin plakat. Du må tenke på korleis designet fungerer i rommet: kor langt unna les folk det, kva vinkel ser dei det frå, kva lys er der, og korleis samverkar designet med arkitekturen rundt?
Ein annan feil er å gløyme konteksten. Eit skilt som passer på ein moderne togstasjon, kan sjå malplassert ut i eit gammalt kulturhus. Design for omgivnadar må alltid vere tilpassa det spesifikke rommet, staden og dei menneska som bruker det.
Mange elevar fokuserer berre på det estetiske og gløymer kommunikasjonsfunksjonen. Omgivelsesdesign skal alltid ha eit klart formål: informere, vegleie, identifisere eller skape stemning. Spør alltid: kva vil eg at folk skal forstå eller oppleve?
Tren opp blikket ved å observere og fotografere omgivelsesdesign overalt du går. Lag eit biletarkiv sortert etter funksjon, til dømes orientering, identitet og informasjon. Dette gir deg eit godt referansebibliotek.
Prøv å analysere eksisterande omgivelsesdesign kritisk. Finn eit skilt eller ein vegggrafikk som du meiner ikkje fungerer, og forklar kvifor. Lag deretter eit eige forslag til korleis det kunne vore betre.
Arbeid med verkelege stader. Vel eit konkret nærmiljø, til dømes skulegarden, sentrum i heimkommunen din eller eit idrettsanlegg, og lag eit forslag til eit samanhengande omgivelsesdesignsystem for denne staden. Tenk heilheit: farge, typografi, symbol og materialval.
Du skal utforske omgivelsesdesign ved skulen din. Beskriv korleis du går fram frå observasjon til eit eige designforslag.
Fasit: Ein strukturert prosess frå observasjon og analyse til eit grunngitt designforslag for eit konkret element ved skulen.
Steg 1: Gå rundt på skulen og fotografer all grafikk som er ein del av dei fysiske omgivnadane: skilt, logo, vegggrafikk, nødutgangsskilt, klasseromsnummering og liknande. Steg 2: Analyser det du har funne. Fungerer skiltinga? Er det lett å finne fram for nye elevar? Er det ein gjennomgåande visuell identitet? Steg 3: Peik ut eit konkret problem eller forbetringspotensial, til dømes at det er vanskeleg å finne fram til biblioteket. Steg 4: Lag eit skisse til eit orienteringsskilt som løyser dette problemet. Vel typografi og fargar som passar skulen sin profil, og grunngje vala du gjer med tanke på lesbarheit, plassering i rommet og målgruppe.
Prøv Lekselos gratis i 14 dager for å lese hele forklaringen, se eksemplet steg for steg og øve på grafisk design tilpasset deg.
Lekselos loser barnet gjennom oppgaven ett steg om gangen, så det lærer i stedet for å kopiere. Du får ukeplan, prøver og gloser samlet, og ser hva som er gjort. Forankret i LK20, laget i Norge. 14 dager gratis, uten kort.
Vanleg grafisk design er typisk flatebasert, som plakatar, nettsider og brosjyrar. Omgivelsesdesign er grafisk design som er integrert i fysiske rom og stader, og må ta omsyn til rommet, lyssetjing, avstand og korleis folk rørslar seg i miljøet.
Du finn omgivelsesdesign på busstopp og togstasjonar, fasadar og inngangsparti, kjøpesenter, skolar, sjukehus, bibliotek, idrettshallar og i byrom med vegggrafikk eller informasjonstavler. Sjå etter skilt, logotypar, fargekoding og all grafikk som er festa til bygningar eller rom.
Sjå på kva designet skal kommunisere, kven som er mottakar, og om det fungerer i det konkrete rommet. Vurder typografi, fargar, symbol, plassering, lesbarheit på avstand og korleis designet samverkar med arkitekturen og dei andre omgivnadane.
Eit orienteringssystem, ofte kalla wayfinding, er eit system av skilt og visuelle element som hjelper folk å finne fram i eit bygg eller eit område. Det bruker typografi, fargar, symbol og pilskilting for å gjere det intuitivt og enkelt å navigere.
Fordi omgivelsesdesign bruker dei same grunnleggande prinsippa som all grafisk design, men bruker dei i ein tredimensjonal og fysisk kontekst. Faget viser korleis grafisk design har ei direkte og synleg rolle i samfunnet og i kvardagen til folk.
Forankring i læreplanen: Kompetansemål (LK20): Fag: Læreplan i grafisk design Trinn: Grafisk design Kompetansemål: Eleven skal kunne utforske omgivnadsdesign som kommuniserer i ulike nærmiljø. Nynorsk: Eleven skal kunne utforske omgivnadsdesign som kommuniserer i ulike nærmiljø. Kjerneelement: Designprosess, Samfunn, kultur og teknologi (Kilde: Utdanningsdirektoratet)
Lekselos loser deg gjennom oppgaver med hint, ikke fasit, og lager øving tilpasset deg. Prøv gratis.
