Medieverda er i stadig endring, og i dette kompetansemålet skal du både forstå korleis media har utvikla seg og bruke den kunnskapen til å lage noko sjølv. Du planlegg eit medieprodukt frå idé til ferdig resultat, og produktet ditt skal vere knytt til eit tema innanfor medieutvikling. Dette krev at du tenkjer som ein medieskapar og ikkje berre som ein mottakar.
Å planlegge og utvikle eit medieprodukt knytt til medieutvikling vil seie at du vel eit tema frå mediehistoria eller den digitale utviklinga, lagar ein plan for kva du vil formidle, og produserer eit konkret produkt som podcast, video, nettside eller digital artikkel.
Kompetansemålet handlar om to ting som heng saman: du skal forstå korleis media har utvikla seg, og du skal bruke den forståinga til å lage eit eige medieprodukt. Medieutvikling kan dreie seg om overgangen frå trykt presse til digitale nyheiter, framveksten av sosiale medium, podcastens historie, algoritmar si rolle i innhaldsdistribusjon eller kunstig intelligens i journalistikken.
Det er viktig fordi det gjer deg til ein medviten medieskapar. Når du veit korleis media har endra seg og kvifor, kan du lage innhald som er relevant, kritisk og nyskapande. Du trener samstundes på å planlegge eit prosjekt frå start til slutt, noko som er ein sentral dugleik både i skule og arbeidsliv.
Steg 1, vel tema og vinkling: Start med å identifisere eit konkret fenomen innanfor medieutvikling. Det kan vere korleis musikkindustrien endra seg då strøymingstenester som Spotify kom, eller korleis sosiale medium har endra politisk kommunikasjon. Vel eit tema du faktisk er nysgjerrig på. Steg 2, definer målgruppe og format: Tenk over kven du lagar produktet for. Er det jamaldrande, foreldre eller ein allmen nettlesar? Valet av målgruppe påverkar kva format du bør bruke. Ein podcast passar for folk som likar å høyre, ein video for dei som vil sjå, og ein nettartikkel for dei som les.
Steg 3, lag ein produksjonsplan: Skriv ned kva du skal produsere, kva kjelder du treng, kva verktøy du brukar og ein realistisk tidsplan med delmål. Ein produksjonsplan hindrar at du sittar fast den siste veka. Steg 4, produser og rediger: Lag innhaldet etter planen din. Hugs at eit godt medieprodukt har ein klar struktur: innleiing som grip lesaren eller sjåaren, eit informativt hovudinnhald og ein ryddig avslutning. Steg 5, evaluer og presenter: Sjå kritisk på sitt eige produkt. Fekk du fram hovudbodskapen? Svarer produktet på temaet du valde? Eit kort eigenvurderingsdokument styrker læringa og viser at du forstår samanhengen mellom intensjon og resultat.
Ein svært vanleg feil er å lage eit medieprodukt som handlar om eit allment tema, utan å kople det tydeleg til medieutvikling. Til dømes er det ikkje nok å lage ein video om klimaendringar. Produktet må ha medieutviklinga som hovudtema eller tydeleg kontekst, til dømes korleis klimajournalistikk har endra seg i den digitale tidsalderen.
Ein annan feil er å hoppe rett til produksjon utan å planlegge. Det fører gjerne til eit uferdig produkt der det manglar ein klar raud tråd. Mangelfull kjeldebruk er òg eit problem: eit medieprodukt om medieutvikling bør byggje på faktakunnskap, ikkje berre meiningar. Bruk fagbøker, forsking, seriøse nettartiklar og gjerne intervju med nokon som har kunnskap om feltet.
Den beste måten å øve på er å lage mange små produkt, ikkje berre eit stort til slutt. Prøv å lage eit kort innlegg, ein to-minutts lydklipp eller eit tankekart kvar gong du les om eit nytt tema innanfor medieutvikling. Slik blir prosessen kjend og mindre skremmande.
Det hjelper òg å studere gode medieprodukt kritisk. Sjå på korleis ein vellukka podcast er bygd opp, eller korleis ein journalistisk dokumentar presenterer eit komplekst tema. Still deg spørsmål som: Kva val tok skaparen? Kvifor fungerer dette? Kva ville eg gjort annleis? Å gi og få tilbakemelding frå medelevar på planane dine tidleg i prosessen er svært nyttig, fordi det er lettare å endre kurs i planleggingsfasen enn når du er midt i produksjonen.
Lag ein enkel produksjonsplan for ein podcast på fem minutt om korleis strøymingstenester endra musikkindustrien.
Fasit: Ein ferdig produksjonsplan med tema, målgruppe, struktur og tidsplan.
Steg 1: Skriv ned temaet presist, til dømes 'Korleis Spotify endra korleis vi høyrer på musikk og kva artistar tener'. Steg 2: Definer målgruppa, til dømes jamaldrande elevar på vidaregåande som brukar Spotify dagleg. Steg 3: Lag ein disposisjon for podcasten: innleiing (30 sekund), bakgrunn om musikkindustrien før strøyming (1,5 minutt), korleis Spotify endra distribusjon og inntektsmodellar (2 minutt), og ei avsluttande vurdering (1 minutt). Steg 4: List opp kjelder du treng, til dømes tal frå IFPI, ein nettartikkel frå Aftenposten eller NRK og ein fagleg tekst om plateselskapas historie. Steg 5: Set opp ein tidsplan med dato for manus ferdig, innspeling og redigering.
Prøv Lekselos gratis i 14 dager for å lese hele forklaringen, se eksemplet steg for steg og øve på medie- og informasjonskunnskap tilpasset deg.
Lekselos loser barnet gjennom oppgaven ett steg om gangen, så det lærer i stedet for å kopiere. Du får ukeplan, prøver og gloser samlet, og ser hva som er gjort. Forankret i LK20, laget i Norge. 14 dager gratis, uten kort.
Eit medieprodukt er noko du produserer og formidlar via eit medium, til dømes ein podcast, ein video, ein nettartikkel, ein digital presentasjon eller ein visuell kampanje. I MIK skal produktet vere gjennomtenkt og knytt til eit fagleg tema.
Du kan velje tema som overgangen frå papiravis til nettavis, sosiale medium si rolle i nyheitsdistribusjon, strøyming og musikkindustrien, podcastens vekst, kunstig intelligens i journalistikken eller algoritmane si makt over kva vi ser på nettet.
Ein god produksjonsplan tek gjerne to til fire skuletimar å lage skikkeleg. Det er tid godt brukt, fordi ein solid plan sparer deg for mykje om att og forbi i sjølve produksjonsfasen.
Spør deg sjølv om hovudbodskapen handlar om korleis medium har endra seg, kvifor dei endra seg eller kva konsekvensar endringa har hatt. Viss svaret er ja, er du på rett veg. Viss temaet like gjerne kunne vore eit allment samfunnsfagleg tema utan mediefokus, må du justere vinklinga.
Ja, det er fullt mogleg å jobbe i gruppe, men kvar einskild elev bør ha eit tydeleg ansvar i produksjonsprosessen og kunne gjere greie for sine eigne val. Læraren din vil gjerne avklare korleis gruppearbeid blir vurdert på din skule.
Forankring i læreplanen: Kompetansemål (LK20): Fag: Læreplan i medie- og informasjonskunnskap Trinn: Medie- og informasjonskunnskap 1 Kompetansemål: Eleven skal kunne planleggje og utvikle medieprodukt knytte til medieutvikling. Nynorsk: Eleven skal kunne planleggje og utvikle medieprodukt knytte til medieutvikling. Kjerneelement: Medieforteljingar, Innovasjon og medieutvikling (Kilde: Utdanningsdirektoratet)
Lekselos loser deg gjennom oppgaver med hint, ikke fasit, og lager øving tilpasset deg. Prøv gratis.
