I kunst og skapande arbeid er det ikkje berre det ferdige resultatet som tel. Heile vegen frå første tanke til ferdig verk er ein del av faget. Du skal lære å arbeide systematisk og reflektert, dokumentere det du gjer, og setje ord på vala dine når du presenterer arbeidet.
Ein kunstnarleg prosess startar med ein idé, går gjennom utprøving og val undervegs, og endar med eit ferdig produkt. Du dokumenterer arbeidet ditt løpande og presenterer det til slutt. Det viktigaste er at du kan forklare kvifor du tok dei vala du tok.
Kompetansemålet handlar om at du skal meistre heile den kunstnarlege arbeidsprosessen, ikkje berre lage noko fint. Du skal starte med ein idé, arbeide deg fram gjennom ulike val og prøvingar, og til slutt ha eit ferdig produkt du kan stå inne for.
Å dokumentere og presentere prosessen viser at du har tenkt gjennom arbeidet ditt. Det gjer deg til ein meir medviten kunstnar og hjelper deg å lære av eiga erfaring. Å grunngi val betyr at du kan forklare kvifor du valde akkurat dette materialet, denne forma eller den teknikken, ikkje berre seie kva du lika best.
Steg 1, idéfasen: Start med å utforske temaet. Skriv ned tankar, lag skisser eller samle referansebilete. Still deg spørsmålet: kva vil eg uttrykke, og korleis?
Steg 2, planlegging: Bestem deg for materiale, teknikk og format. Lag gjerne ein enkel plan eller ei tidslinje. Det er lov å endre planen seinare, men ein plan gir deg retning.
Steg 3, utprøving og gjennomføring: Prøv ut idéane dine i praksis. Test materiale, eksperimenter med komposisjon og juster undervegs. Ta bilete eller skriv korte notat medan du arbeider, dette er dokumentasjonen din.
Steg 4, ferdigstilling: Gjer dei siste justeringane og avslutt verket. Sjå på det med friske augo og vurder om det kommuniserer det du ville seie.
Steg 5, presentasjon og grunngiving: Vis fram verket og fortel om prosessen. Forklar kva du valde og kvifor, kva som fungerte, og kva du ville gjort annleis.
Mange hoppar over dokumentasjonen og prøver å rekonstruere prosessen etterpå. Det er vanskeleg og gir eit tynnare resultat. Ta difor bilete og skriv korte notat undervegs, det treng ikkje vere mange ord.
Ein annan vanleg feil er å seie 'eg valde dette fordi eg lika det' utan å gå djupare. Prøv heller å forklare kva effekt valet gir. For eksempel: 'Eg valde varme fargar fordi eg ville at verket skulle kjennast energisk og intenst.'
Nokre elevar brukar for lang tid på planlegging og kjem aldri ordentleg i gang med det praktiske arbeidet. Husk at planen er eit verktøy, ikkje eit mål i seg sjølv. Kom deg i gang, og juster undervegs.
Øv på å føre ein prosesslogg. Det kan vere ei enkel notatbok, eit digitalt dokument eller ein mappestruktur med bilete. Skriv litt etter kvar arbeidsøkt: kva prøvde du, kva fungerte, og kva tenkjer du å gjere neste gong?
Tren også på å presentere prosessen munnleg. Be ein ven, eit familiemedlem eller ein medelevar høyre på mens du forklarar kva du har gjort og kvifor. Å setje ord på tankane dine høgt gjer det lettare å gjere det same i ei vurderingssituasjon.
Sjå på korleis profesjonelle kunstnarar snakkar om eige arbeid. Mange kunstnarar deler prosessen sin i intervju eller på nett. Legg merke til korleis dei forklarar val av materiale, tema og teknikk, og bruk det som inspirasjon til din eigen presentasjon.
Du skal lage eit bilete som handlar om 'tilhøyr'. Vis korleis du gjennomfører, dokumenterer og presenterer prosessen.
Fasit: Ein fullstendig prosess med idéskisse, val av materiale og teknikk, dokumentasjon undervegs, ferdig verk og ein munnleg presentasjon der du grunngivarane.
1. Idéfase: Du skriv ned assosiasjonar til ordet 'tilhøyr' og lagar tre skisser med ulike komposisjonar. 2. Planlegging: Du vel å arbeide med akrylmaling på lerret fordi du vil ha sterke, dekkande fargar. 3. Utprøving: Du testar fargekombinasjonar på papir først, tek bilete av skissene og skriv eit notat om kva som fungerte. 4. Gjennomføring: Du målar verket, og dokumenterer det med bilete på tre ulike stadium. 5. Presentasjon: Du syner prosessloggen din og forklarar: 'Eg valde nære, overlappande former fordi eg ville vise at tilhøyr handlar om å vere ein del av noko større, ikkje berre stå ved sida av det.'
Prøv Lekselos gratis i 14 dager for å lese hele forklaringen, se eksemplet steg for steg og øve på kunst og skapande arbeid tilpasset deg.
Lekselos loser barnet gjennom oppgaven ett steg om gangen, så det lærer i stedet for å kopiere. Du får ukeplan, prøver og gloser samlet, og ser hva som er gjort. Forankret i LK20, laget i Norge. 14 dager gratis, uten kort.
Ein prosesslogg bør innehalde skisser og bilete frå ulike stadium, korte notat om kva du prøvde og kva du valde, og refleksjonar om kvifor du tok dei vala du tok. Det treng ikkje vere lange tekstar, men det skal vise korleis du tenkte undervegs.
Forklar kva effekt valet gir, ikkje berre kva du valde. Sei for eksempel kvifor akkurat dette materialet passar til idéen din, eller kva du ville at sjåaren skulle kjenne eller tenkje. Kople valet til bodskapen i verket.
Det betyr at du fortel om heile vegen frå idé til ferdig produkt, ikkje berre viser fram det ferdige verket. Du deler skisser, prøvar og val du tok undervegs, og forklarar tankane dine.
I kunst og skapande arbeid er prosessen minst like viktig som produktet. Læreplanen legg stor vekt på at du skal kunne reflektere over og grunngi arbeidet ditt, ikkje berre levere eit resultat.
Dei vanlegaste grunnane er mangelfull dokumentasjon, at ein ikkje kan forklare vala sine, og at ein hoppar over planleggingsfasen. Å starte tidleg og dokumentere løpande gjer ein stor skilnad for sluttresultatet.
Forankring i læreplanen: Kompetansemål (LK20): Fag: Læreplan i kunst og skapande arbeid Trinn: Kunst og skapande arbeid Kompetansemål: Eleven skal kunne gjennomføre, dokumentere og presentere ein kunstnarleg prosess frå idé til ferdig produkt og grunngi eigne val. Nynorsk: Eleven skal kunne gjennomføre, dokumentere og presentere ein kunstnarleg prosess frå idé til ferdig produkt og grunngi eigne val. Kjerneelement: Uttrykk og materialer, Kunstnarlege prosessar (Kilde: Utdanningsdirektoratet)
Lekselos loser deg gjennom oppgaver med hint, ikke fasit, og lager øving tilpasset deg. Prøv gratis.
